Algemene beschouwingen Oostzaan, Eelco Taams

Luid de noodklok!

Voorzitter,
De toren van onze Grote Kerk is van de gemeente. Al heel lang werden kerktorens gebruikt om naderend onheil aan te kondigen. De begroting die nu voorligt is een regelrechte onheilstijding, dus ik zou zeggen voorzitter: Luid de noodklok want Oostzaan verzuipt! De vraag is daarbij wel of u onze toren veilig zult bereiken, want de trap is door achterstallig onderhoud nogal gammel.

OVER-gemeenten

Met achterstallig onderhoud heeft ook OVER-gemeenten te maken. Er moet nu fors geïnvesteerd worden om de gemeentelijke taken ook in de toekomst naar behoren te kunnen vervullen. Het is vijf over twaalf wat dat betreft, hetgeen helaas niet uit de zelfevaluatie bleek die is uitgevoerd. Hadden we maar een echte bestuurskrachtmeting laten doen! De druk om te bezuinigen op de organisatie is altijd groot geweest en dat wreekt zich nu.

De beperkte middelen zijn niet de enige oorzaak van de haperende organisatie. Het college meldt dat men aansturingsproblemen heeft geconstateerd. Dat hebben wij ook. Het bestuur van OVER en daarbinnen met name het Dagelijks Bestuur, heeft een brevet van onvermogen afgegeven. Onderlinge strijd tussen Oostzaan en Wormerland heeft de organisatie beschadigd en de noodzakelijke ontwikkeling belemmerd. Wat is er moeilijk aan het woord ‘gemeenschappelijk’ in de naam Gemeenschappelijke Regeling OVER-gemeenten? Je bent samen verantwoordelijk voor het geheel. Onze indruk is, dat met name het DB van OVER in deze raadsperiode bestaat uit brokkenpiloten in plaats van teamspelers. En dat verkleint de kansen op behoud van onze zelfstandigheid.

Voorzitter, u neemt de overschrijding van de bijdrage voor OVER in 2020, ten bedrage van €341.000, structureel op als extra investering. Is dat genoeg om te komen tot een goedlopende serviceorganisatie?

Jeugdhulp

Dan de jeugdhulp. In de primaire begroting van 2019 werd de bijdrage voor specialistische jeugdhulp begroot op zo’n €459.000. De jaarrekening 2019 gaf aan dat het €1.755.360 is geworden. Voor 2020 en verder begroot u vervolgens ruim €1,2 miljoen per jaar. Nu meldt het college dat het in 2020 toch ietsje meer is geworden, namelijk een half miljoen. Dan kom je uit in de buurt van de jaarrekening 2019. We kunnen dus niet uitsluiten dat we jaarlijks een forse greep in de Algemene Reserve moeten doen. Jeugdhulp is een open einde regeling. Al vanaf 2015 valt de jaarrekening fors hoger uit dan de primaire begroting. We kunnen geen nee verkopen aan kinderen die in de loop van het jaar een beroep op ons mogen doen. Eigenlijk moeten we dus in begroting en meerjarenraming nog een half miljoen structureel aan lasten toevoegen. Reken er maar niet op dat extra middelen van het rijk zo’n groot gat gaan dichten. Zeker als je je daarnaast bedenkt dat de opbrengst van de toeristenbelasting en de leges voor evenementen te optimistisch zijn begroot.

Actualisatie investeringen

Voorzitter, de lasten voor OVER-gemeenten en de Jeugdhulp zijn in de voorliggende begroting en de oplegnotitie met vaste bedragen opgenomen en verklaren dus niet het tekort dat oploopt van nul in 2021 naar een miljoen in 2024. Een belangrijk nadeel zijn de effecten van de voorgenomen herverdeling van het Gemeentefonds. Kan die post niet beter worden opgevoerd op het moment dat de bedragen definitief zijn? Dat is waarschijnlijk bij de begroting van 2022. Maar ook als je dat doet blijft er in 2023 en 2024 een structureel tekort over van ruim 4 ton. Dat wordt vooral veroorzaakt door uitgaven in programma 4 en 5. Er wordt in die VVD-portefeuilles geld uitgegeven dat er eigenlijk niet is. Het gaat daarbij niet alleen om geactualiseerde bedragen, maar ook om nieuwe posten. Kan dat niet wat minder? Stel de nieuwe Rietkraag uit en versober de plannen op de andere terreinen.

OZB

Besparingen zijn wellicht ook te vinden bij de uitgaven voor het riool en het afval. Want dan hoeven de kostendekkende leges minder te worden verhoogd, hetgeen enige compensatie voor de hogere OZB zou betekenen. De PvdA steunt het voorstel de OZB te verhogen overigens wel want de begroting moet sluitend zijn.We hebben heel veel onbenutte belastingruimte opgebouwd door bij de voortdurende stijging van de marktwaarde van ons onroerend goed de tarieven te laten dalen. Dat kan de gemeente zich niet meer veroorloven. Wel vragen wij om een ruimhartig kwijtscheldingsbeleid, juist in deze afschuwelijke coronatijd. Niet alleen de gemeente, maar ook een deel van de bevolking verzuipt.

Volkshuisvesting

Voorzitter, zoals u weet is volkshuisvesting voor ons prioriteit nummer 1. Koopwoningen zijn voor onze starters niet meer te betalen. Huurwoningen zijn te schaars. Samenwerking met buurgemeenten op gebied van volkshuisvesting is vrijwel afwezig. Als wij lezen wat de portefeuillehouder voor Wonen gaat doen, dan moeten wij concluderen dat het streefdoel  ‘Wij hebben een passend woningaanbod voor onze inwoners’, steeds verder achter de horizon verdwijnt. In feite kiepert de gemeente de verantwoordelijkheid voor een passend woningaanbod over de schutting. Dat heeft nog nooit geleid tot een passend woningaanbod voor de gewone man en vrouw.  Maar ja, we hebben een liberale coalitie, net als ruim een eeuw geleden en er was toen een links initiatief nodig om in Oostzaan het recht op goed wonen voor iedereen gestalte te geven. De WOV neemt wel zijn verantwoordelijkheid. Maar die kan niet zorgen voor vrije sector huurwoningen en betaalbare koopwoningen en heeft zelf onvoldoende grond voor nieuwbouw. De linkse wethouders Wonen uit het verleden lieten het niet over aan de markt. De gemeente moet regie nemen, actief grondbeleid voeren en een poging ondernemen om de gronden die eigendom van de gemeente zijn voor onze woningbehoefte te benutten.

Afscheid Rob Meerhof

Hetgeen ons tot slot brengt tot uw naderend afscheid voorzitter. De PvdA vindt het jammer dat u heeft besloten om het bij een periode te laten. Dit is uw laatste begrotingsraad.Wij hebben waardering voor de rustige en tolerante wijze waarop u onze vergaderingen voorzit en voor de resultaten in uw portefeuilles, zoals die ook weer in deze begroting terug te vinden zijn. Er komen nieuwe investeringen in dienstverlening via een betere website en in de handhaving van de openbare orde en veiligheid door BOA’s. Wij hopen dat we de komende maanden de goede samenwerking nog kunnen voortzetten. Maar … verlaat u in februari geen zinkend schip?

Zelfstandigheid

Deze begroting heeft de PvdA somber gemaakt over de mogelijkheden om onze zelfstandigheid te behouden. De gaten worden niet echt gedicht, het weerstandsvermogen verdwijnt en de bestuurskracht is beneden peil. Als dit zo doorgaat bepaalt de provincie onze bestuurlijke toekomst. Wij zullen tegen deze begroting stemmen. Wel zullen we moties indienen over onderzoek naar de jeugdhulp, samenwerking volkshuisvesting  en mondkapjes voor de minima.

Waardering

Natuurlijk sluiten wij af met de opmerking dat we grote waardering hebben voor de ambtenaren die, met lieslaarzen aan, voor de gemeente en onze bevolking weer goed werk hebben afgeleverd en dat tijdens de gevaarlijke corona-pandemie.

Dank u wel, voorzitter.

Namens de PvdA Oostzaan

Eelco Taams
fractievoorzitter

­