Geert Rijken op weg naar 30 km/u

De impact bij een botsing met een snelheid 30km/u is vele malen kleiner, de overlevingskansen voor voetgangers is meer dan 95%. Om de verkeersveiligheid te vergroten moet wat de PvdA betreft 30km/u de norm worden en 50km/u de uitzondering in de bebouwde kom.

Toch is enkel het verlagen van de snelheid niet genoeg. Veiligheid is een samenspel van snelheid en een veilige inrichting van wegen. Maar hoe komen we naar 30 km/u als norm? Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft aangekondigd in de zomer van 2021 met nieuwe richtlijnen te komen

Waarom niet gewoon overal een 30km/u zone?

Bij een herkenbaar ingerichte weg weet de weggebruiker welk gedrag er verwacht wordt en welk gedrag hij van andere weggebruikers kan verwachten. Deze voorspelbaarheid leidt tot een grotere verkeersveiligheid. Om tot voorspelbare en éénduidige inrichtingen te komen zijn er landelijke richtlijnen, bijvoorbeeld voor een 30km-zone. De richtlijnen voor de inrichting van een 30km-zone zijn:

  • zo min mogelijk de voorrang regelen;
  • geen zebrapaden;
  • geen fietspaden; en
  • snelheidsremmende maatregelen in de vorm van wegversmallingen, plateaus en drempels, wegbreedte beperken.

De oplossing lijkt dus simpel: een norm van 30km/u: richt wegen waar 30km/u gewenst is als 30km-zone in. Helaas is dat te kort door de bocht gedacht. Bij de inrichting moet worden meegewogen:

  • de hoeveelheid verkeer die door een straat gaat;
  • de vraag of er bussen doorheen rijden; en
  • wat aanrijtijden zijn van politie, brandweer en ambulances.

Is er dus een weg waar veel verkeer doorheen gaat, dan dragen wegversmallingen, het weglaten van fietspaden en/of de afwezigheid van aanvullende voorrangsbepalingen niet per se bij aan meer verkeersveiligheid. Ook om de aanrijtijden van de hulpdiensten te garanderen, helpen bijvoorbeeld veel verkeersdrempels niet.

De richtlijnen zijn echter geen wetten. Je mag er als gemeente gemotiveerd van afwijken. Wijk je echter veel af, dan creëer je een diversiteit aan 30km-zones wat weer niet ten goede komt aan de verkeersvoorspelbaarheid. Zoals aangegeven: voorspelbaarheid is juist een belangrijk principe om de verkeersveiligheid te vergroten.

Kritiek op de richtlijnen

In mei 2020 verscheen het boek ‘Het recht van de snelste’ van Thalia Verkade, journalist bij De Correspondent en Marco te Brömmelstoet, hoogleraar Urban Mobility Futures aan de UvA. Zij pleitten voor een geheel andere denkwijze vanuit enkele centrale vragen. Waarom richten we de steden in rondom de auto, voor wie is de straat eigenlijk en waarom is het uitgangspunt dat het langzame verkeer moet uitwijken voor de snelste? Dat zijn vragen die ook terugkomen in het Zaans Mobiliteitsplan 2021-2040. Het plan, dat de aankomende maanden door de gemeenteraad wordt besproken en vastgesteld, geeft een prioritering in grote delen van Zaanstad aam verkeersdeelnemers in de volgorde: voetganger, fietser, OV, auto. Als PvdA kunnen wij ons vinden in deze prioritering. Door de verstedelijking zal een nieuwe balans nodig zijn om de stad leefbaar en veilig te houden. In de aankomende periode zullen we u hier verder over informeren.

In het boek klinkt ook kritiek door op het systeem van richtlijnen: dat zou beperkend werken in een andere kijk op het verkeer. Toch heeft dit systeem, ook wel ‘Duurzaam Veilig’ genoemd, de afgelopen twintig jaar geleid tot minder verkeersslachtoffers. Terecht wordt overigens in het boek de vraag gesteld waarom verkeersslachtoffers min of meer maatschappelijk geaccepteerd worden.

Nieuwe wegcategorie

Op sommige wegen leidt de toepassing van de richtlijnen dus tot een discussie over de snelheid. Er zijn wegen die goed zijn in te richten als 30km-zone. Ook zijn er binnen de bebouwde kom wegen waarbij er ruimte is voor een vrijliggend fietspad en waar 50km/u de snelheid kan blijven. Om 30km/u de norm te maken gaat het om de vraag wat te doen met wegen waar veel verkeer doorheen gaat en waar niet genoeg ruimte is voor een vrijliggend fietspad. Dit worden ook wel ‘grijze wegen’ genoemd. Om het probleem op te lossen, stellen de ANWB, Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) en vier verkeerskundige adviesbureaus een nieuwe wegcategorie voor: de 30km/u-gebiedsontsluitingsweg.

In een artikel op verkeerskunde.nl schrijft de groep:

‘Een nieuwe wegcategorie vraagt dus ook om andere inrichtingseisen. Inrichtingseisen die enerzijds zorgen voor herkenbaarheid en een voorspelbare, gestage doorstroming (ook voor ov en hulpdiensten) en anderzijds voor geloofwaardigheid van de snelheidslimiet van 30km/uur. Het vraagt ook om verwachtingsmanagement van de wegbeheerder (gemeente) naar bewoners, een gebiedsontsluitingsweg 30km/u is en blijft vaak een drukke straat.’

Op weg naar 30km/u

Op 12 oktober is in de Tweede Kamer een motie aangenomen om 30km/u in de bebouwde kom als uitgangspunt te nemen. Door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is op 17 november een reactie van de minister gekomen:

‘Om uitvoering aan deze motie te geven zal ik - in aanvulling op de bestaande richtlijnen en stappenplannen uit Duurzaam Veilig voor het veilig inrichten en het categoriseren van wegen – gezamenlijk met onder andere SWOV, CROW, wegbeheerders, het openbaar ministerie en maatschappelijke partners het plan met een afwegingskader opstellen. Hierin is ook aandacht voor de uitvoering ervan, voor bijvoorbeeld wegbeheerders en de verkeershandhaving. Het afwegingskader kan wegbeheerders ondersteunen bij hun afwegingen voor het veilig inrichten en beheren van wegen binnen de bebouwde kom.’

Het ministerie geeft de verwachting dat in de zomer van 2021 een gezamenlijk plan aan de Tweede Kamer wordt aangeboden.

Als PvdA Zaanstad hebben we de laatste jaren de discussie nauwgezet gevolgd en contact gehouden met een aantal verkeersdeskundigen. Zaanstad hanteert nu de oplossing, op wegen waar een inrichting van een 30km-zone niet passend is, een adviessnelheid van 30km/u. Dit zal wat ons betreft op termijn een verplichte snelheid van 30km/u moeten worden.

Op 26 november heeft de PvdA samen met het CDA een motie ingediend waarin we de wethouder onder andere verzoeken:

  • Via de VNG en de Vervoerregio Amsterdam bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat te pleiten voor een snelle invoering van een wegcategorie 30km/u gebiedsontsluitingsweg;
  • Een inventarisatie te maken van alle huidige, grijze wegen binnen de gemeente, die in de categorie gebiedsontsluitingsweg 30km/u kunnen vallen. Dit als opmaat naar een situatie waarin 30km/u de norm is en 50km/u de uitzondering.

De wethouder heeft toegezegd de motie uit te gaan voeren.

In Zaanstad moet we zeker zijn van verkeersveiligheid zodat we ons veilig op onze straten en wegen kunnen verplaatsen. Daarvoor zal er een balans gezocht moeten worden tussen een andere denkwijze over inrichting, onze kijk op verkeer en het systeem van richtlijnen. 30km/u als norm draagt bij aan een grotere verkeersveiligheid. Wij zullen ons hard maken voor het feit dat dit in de nabije toekomst op een goede wijze wordt ingevoerd.

Geert Rijken
Gemeenteraadslid PvdA

Bronnen:

SVOW 30 km/u gebieden

SVOW duurzaam veilig verkeer

Tweede Kamer stukken

Van 50 naar 30, maar niet overal

Reactie op helmplicht snorfietsers

Rondweg Westerkoog en verder

Het recht van de snelste

 

Links

Jeroen, bedankt!

on 10 januari 2020 in Links Lees meer

Vroeger promootte ik gas

on 15 januari 2020 in Links Lees meer

Wim Kok (1938-2018)

on 23 oktober 2018 in Links Lees meer

Succesvol transformeren

on 20 februari 2017 in Links Lees meer

Buurtenquête

on 05 januari 2017 in Links Lees meer
­